ઇઝરાયલમાં 27 ઑક્ટોબરે ચૂંટણી યોજાવાની છે. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની સત્તા બચશે કે જશે, તેનો નિર્ણય જનતા કરશે, પરંતુ આ ચૂંટણીથી પેલેસ્ટિનિયનોના જીવનમાં કોઈ મોટો ફેરફાર આવશે, એવી આશા ઓછી છે. કારણ એ છે કે નેતન્યાહૂના વિરોધમાં ઊભેલી મોટાભાગની પાર્ટીઓ પણ પેલેસ્ટાઇનને અલગ દેશ બનાવવાના પક્ષમાં નથી. ગાઝામાં યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ઇઝરાયલની સંસદમાં પેલેસ્ટિનિયનો વિરુદ્ધના અનેક પ્રસ્તાવોને સમર્થન મળ્યું છે. એટલું જ નહીં, જે ડાબેરી પાર્ટીઓ અગાઉ પેલેસ્ટાઇન સાથે સમજૂતી

અને બે અલગ દેશોના માર્ગની વાત કરતી હતી, તેમના એજન્ડામાં પણ બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં સત્તા બદલાયા છતાં પેલેસ્ટિનિયનો માટે પરિસ્થિતિ બદલાય તે મુશ્કેલ જણાય છે. ઇઝરાયેલમાં ડાબેરી અને જમણેરીનો શું અર્થ છે? વિશ્વના મોટાભાગના દેશોમાં ડાબેરી પક્ષો ગરીબો અને નબળા વર્ગોની મદદ કરવા, સરકારી ખર્ચ વધારવા અને પ્રવાસીઓના અધિકારોની વાત કરે છે. બીજી તરફ, જમણેરી પક્ષો દેશની સરહદો કડક રાખવા, વેપારમાં સરકારી હસ્તક્ષેપ ઓછો રાખવા અને

રાષ્ટ્રીય ઓળખ પર ભાર મૂકે છે. ઇઝરાયેલમાં ડાબેરી અને જમણેરી વચ્ચેનો તફાવત મુખ્યત્વે પેલેસ્ટાઈનને લઈને તેમના વલણથી નક્કી થતો રહ્યો છે. ડાબેરી પક્ષો પેલેસ્ટાઈનના લોકો સાથે વાતચીત કરીને વિવાદ ઉકેલવાની અને જમીનને લઈને સમજૂતી કરવાની વાત કરતા રહ્યા છે. બીજી તરફ, દક્ષિણપંથી પાર્ટીઓ પેલેસ્ટાઇનને અલગ દેશ બનાવવાનો વિરોધ કરે છે અને કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં યહૂદી વસાહતો વસાવવાનું સમર્થન કરે છે। જોકે હવે આ ભૂતકાળની વાત બની ગઈ છે. 7 ઑક્ટોબર

2023ના હમાસના હુમલા બાદ ઇઝરાયલની રાજનીતિ દક્ષિણપંથ તરફ વળી ગઈ છે. હાલ સ્થિતિ એવી છે કે વામપંથી પાર્ટીઓ આ મુદ્દાને સ્પર્શી પણ રહી નથી. ઇઝરાયલમાં પાર્ટીઓ અને ગઠબંધનો કેવી રીતે કામ કરે છે? ઇઝરાયલની સંસદને નેસેટ કહેવામાં આવે છે. તેમાં કુલ 120 બેઠકો છે. આજ સુધી કોઈ પણ પાર્ટી પોતાના બળે એટલી બેઠકો જીતી શકી નથી કે તે એકલા હાથે સરકાર બનાવી શકે. સરકાર બનાવવા માટે પ્રધાનમંત્રીને ઓછામાં ઓછા 61

સાંસદોના સમર્થનની જરૂર પડે છે. આ માટે સૌથી મોટી પાર્ટીએ નાની પાર્ટીઓ સાથે ગઠબંધન કરવું પડે છે. નેતન્યાહૂનું વર્તમાન ગઠબંધન નવેમ્બર 2022ની ચૂંટણી પછી નેતન્યાહૂની દક્ષિણપંથી પાર્ટી લિકુડ 32 બેઠકો સાથે સૌથી મોટી પાર્ટી બની હતી. ત્યારબાદ તેણે 64 બેઠકોનું ગઠબંધન બનાવ્યું. આ ગઠબંધનમાં બે કટ્ટર દક્ષિણપંથી પાર્ટીઓ, શાસ અને યુનાઇટેડ તોરાહ જ્યુડિઝમ સામેલ હતી. આ ઉપરાંત કટ્ટર દક્ષિણપંથી ધાર્મિક ઝાયોનિઝમ ગઠબંધન પણ સરકારનો ભાગ હતું. તેમાં ધાર્મિક ઝાયોનિઝમ અને

ઓત્ઝમા યેહુદિત પાર્ટીઓ સામેલ હતી. આને ઇઝરાયેલના ઇતિહાસની સૌથી કટ્ટર દક્ષિણપંથી સરકાર માનવામાં આવી. બેઝાલેલ સ્મોટ્રિચ ધાર્મિક ઝાયોનિઝમ પાર્ટીના પ્રમુખ છે. તેઓ નાણામંત્રી છે અને કબજા હેઠળના પશ્ચિમ કાંઠામાં નાગરિક બાબતો પર પણ તેમનો અધિકાર છે. તેમાં યહૂદી વસાહતોનું આયોજન કરવા સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઇતમાર બેન ગ્વિર ઓત્ઝમા યેહુદિત પાર્ટીના પ્રમુખ છે. તેઓ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મંત્રી રહ્યા છે અને પોલીસ તેમના મંત્રાલય હેઠળ આવે છે. સ્મોટ્રિચ અને

બેન ગ્વિર બંનેએ કબજાવાળા વિસ્તારોને ઇઝરાયલમાં ભેળવી દેવાની અને ત્યાં યહૂદી વસાહતોનો વિસ્તાર કરવાની માંગ કરી છે. બંને નેતાઓ ઘણી વખત સરકાર પાસેથી સમર્થન પાછું ખેંચવાની ધમકી આપીને પોતાની નીતિઓ લાગુ કરાવવાનો પ્રયાસ કરી ચૂક્યા છે. ઇઝરાયલનો વિપક્ષ કોણ છે? ઇઝરાયલમાં વિપક્ષનો અર્થ એ નથી કે તમામ પાર્ટીઓ ડાબેરી છે. પાછલી સંસદમાં યાયર લાપિડના નેતૃત્વવાળી યેશ અતીદ સૌથી મોટી વિપક્ષી પાર્ટી હતી. તેની પાસે 24 બેઠકો હતી. બેની ગાન્ત્ઝની બ્લૂ

એન્ડ વ્હાઇટ પાર્ટી બીજી મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી હતી. બંને પાર્ટીઓને મધ્યમમાર્ગી માનવામાં આવે છે. એવિગડોર લિબરમેનની યિસરાયેલ બેઇતેનુ પાર્ટી ધર્મનિરપેક્ષ અને જમણેરી છે. લિબરમેન અગાઉ નેતન્યાહૂના સહયોગી રહી ચૂક્યા છે, પરંતુ તેઓ અતિ-રૂઢિવાદી યહૂદી પુરુષોને લશ્કરી સેવામાંથી છૂટ આપવાનો વિરોધ કરે છે. લેબર પાર્ટી હવે ડેમોક્રેટ્સનો હિસ્સો છે. અગાઉની સંસદમાં આ એકમાત્ર યહૂદી પાર્ટી હતી, જે ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઇન સંઘર્ષના ઉકેલ માટે બે અલગ દેશોની રચનાનું ખુલ્લેઆમ સમર્થન કરતી હતી. અરબ પાર્ટીઓનું

વલણ શું છે? અરબ નેતૃત્વવાળી પાર્ટીઓ ઇઝરાયલના પેલેસ્ટિની નાગરિકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમની રાજકીય વિચારધારા અલગ-અલગ છે, પરંતુ તેઓ પેલેસ્ટિની વિસ્તારો પરના ઇઝરાયલના કબજાનો વિરોધ કરે છે. મન્સૂર અબ્બાસની પાર્ટી રામ 2021માં ઇઝરાયલની સરકારમાં સામેલ થઈને ઇતિહાસ રચ્યો હતો. આવું કરનારી તે પ્રથમ અરબ પાર્ટી હતી. હદાશ અને તાલ પાર્ટી ક્યારેય ઇઝરાયલની સરકારમાં સામેલ થઈ નથી. આ ચૂંટણીમાં તે બીજી એક અરબ પાર્ટી બાલાદ સાથે મળીને ચૂંટણી લડી રહી છે.