આવનારા દિવસોમાં બેંકમાંથી લોન લેવી મોંઘી થઈ જશે. એવું એટલા માટે, કારણ કે RBIએ રેપો રેટ 5.25% થી વધારીને 5.50% કરી દીધો છે. રેપો રેટ એ વ્યાજ દર છે જેના પર બેંકોને રિઝર્વ બેંક પાસેથી લોન મળે છે. RBIએ 4 વર્ષ પછી આ વધારો કર્યો છે. RBIની મોનિટરિંગ પોલિસી કમિટી, એટલે કે MPCની ત્રણ દિવસ ચાલેલી બેઠક બાદ ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ આજે 7 ઓક્ટોબરે નવા વ્યાજ દરોની માહિતી આપી હતી. મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે રિઝર્વ બેંકે આ નિર્ણય લીધો છે. RBIએ 2026-2027 માટે ફુગાવાના અંદાજને પણ

5.0% થી વધારીને 5.2% કર્યો છે. હવે 4 સવાલોના જવાબથી જાણો રેપો રેટ સાથે જોડાયેલી જરૂરી વાતો સવાલ 1: રેપો રેટ શું હોય છે? જવાબ: રેપો રેટ તે વ્યાજ દર છે, જેના પર RBI બેંકોને ટૂંકા સમય માટે ધિરાણ આપે છે. આ દરના આધારે બેંકો પોતાની લોનના વ્યાજ દર નક્કી કરે છે. RBIની મોનિટરી પોલિસી કમિટી, એટલે કે MPC, દર બે મહિને તેની સમીક્ષા કરે છે. સવાલ 2: RBIએ રેપો રેટ 0.25% કેમ વધાર્યો? જવાબ: મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવા અને બજારમાં નાણાંના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરવા

માટે RBIએ રેપો રેટ વધાર્યો છે. રેપો રેટ વધવાથી બેંકો માટે ધિરાણ મોંઘું થઈ જાય છે અને તેની અસર ગ્રાહકોની લોન પર પડી શકે છે. મોંઘી લોનને કારણે લોકો ઘર, કાર અથવા વ્યવસાય માટે ઓછું ધિરાણ લે છે અને ખર્ચ ઘટી શકે છે. તેનાથી બજારમાં માગ ઓછી થાય છે, જેનાથી મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવામાં મદદ મળે છે. સવાલ 3: રેપો રેટ વધવાથી સામાન્ય લોકો પર શું અસર થશે? જવાબ: હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોન મોંઘી થઈ શકે છે. EMI વધી શકે છે અને અગાઉથી

ચાલી રહેલી કેટલીક લોન પર પણ વ્યાજ વધવાની અસર પડી શકે છે. બીજી તરફ, બેંકો FD અને અન્ય થાપણ યોજનાઓ પર વ્યાજ વધારી શકે છે. સવાલ 4: આગળ રેપો રેટ ક્યારે ઘટી શકે? જવાબ: જો મોંઘવારી સતત નિયંત્રણમાં રહે અને આર્થિક પરિસ્થિતિ તેની મંજૂરી આપે, તો RBI આગળ રેપો રેટમાં ઘટાડો કરી શકે છે. RBI દરેક બેઠકમાં મોંઘવારી, આર્થિક વિકાસ અને સ્થાનિક-વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યાજ દર અંગે નિર્ણય કરે છે. 2026માં 3 બેઠકો દરમિયાન વ્યાજ દરમાં કોઈ ફેરફાર થયો નહોતો 2026માં અત્યાર સુધી RBIની

3 બેઠકો યોજાઈ ચૂકી છે. એપ્રિલ, જૂન અને ઓગસ્ટમાં યોજાયેલી ત્રણેય બેઠકોમાં રેપો રેટ 5.25% પર જ યથાવત્ રાખવામાં આવ્યો હતો. નોલેજ બોક્સ: રેપો રેટનો કન્સેપ્ટ ક્યાંથી આવ્યો 1917માં પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બેંકો પર કરનો ભાર વધી ગયો હતો, જેના કારણે તેમના માટે ધિરાણ લેવું મોંઘું પડી રહ્યું હતું. કરથી બચવા અને બેંકોને સરળતાથી નાણાં આપવા માટે ફેડે રેપો સિસ્ટમ શરૂ કરી. સમય જતાં નિયમોમાં ફેરફાર થયો: કોણ લઈ શકે: શરૂઆતમાં માત્ર સભ્ય બેંકો જ તેમાં સામેલ હતી, ત્યારબાદ 1950ના દાયકામાં પ્રાથમિક ડીલરો જોડાયા અને આજે

બેંકો તથા ડીલરો બંને તેમાં સામેલ છે. વ્યાજ દરો: શરૂઆતમાં તે નિશ્ચિત ડિસ્કાઉન્ટ દર પર આધારિત હતું, ત્યારબાદ બજારના દરો સાથે જોડાયું અને હવે અમેરિકાની FOMC સમિતિ તેને નક્કી કરે છે. જામીનગીરી: શરૂઆતમાં સરકારી અને યુદ્ધ બોન્ડ્સ ગીરવે રાખવામાં આવતા હતા, બાદમાં ટ્રેઝરી સિક્યોરિટીઝ અને 1999 પછી મોર્ગેજ સાથે જોડાયેલા બોન્ડ્સ પણ સ્વીકારવામાં આવવા લાગ્યા. આજની સ્થિતિ: 1917થી લઈને આજ સુધી રેપોનું માળખું સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે. હવે તે અમેરિકન અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ સિસ્ટમમાં નાણાંના પ્રવાહ એટલે કે લિક્વિડિટીને નિયંત્રિત કરવાનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાધન છે.