પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પૂર્વજોના નિમિત્તે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવાની પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસોમાં પિતૃઓને યાદ કરીને શ્રદ્ધાપૂર્વક શ્રાદ્ધ કર્મ કરવાથી તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. શ્રાદ્ધ દરમિયાન બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવાની સાથે ગાય, કૂતરો, કાગડો અને અન્ય જીવોને ભોજન કરાવવાની પરંપરા પણ અનેક સ્થળોએ જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં શ્રાદ્ધ કરનાર લોકોના મનમાં ઘણીવાર સવાલ થાય છે કે જો કાગડો શ્રાદ્ધનું ભોજન ખાવા માટે ન આવે તો શું કરવું?

પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બર, શનિવારથી થઈ હતી અને તેનું સમાપન 10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે થશે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન લોકો પોતાના પૂર્વજોની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન જેવા ધાર્મિક કર્મ કરે છે.

શ્રાદ્ધમાં કાગડાને ભોજન કેમ કરાવવામાં આવે છે?

હિંદુ ધાર્મિક પરંપરામાં કાગડાને પિતૃઓ સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે શ્રાદ્ધ દરમિયાન કાગડાને ભોજન કરાવવાથી તે ભોજન પિતૃઓ સુધી પહોંચે છે. આ માન્યતાને કારણે શ્રાદ્ધ કર્મ પૂર્ણ થયા બાદ કાગડાને ભોજન કરાવવાની પરંપરા લાંબા સમયથી ચાલી આવે છે.

જોકે, શ્રાદ્ધના દિવસે કાગડો ભોજન કરવા માટે ન આવે તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. ધાર્મિક પરંપરાઓમાં આવી સ્થિતિ માટે અન્ય જીવોને ભોજન અર્પણ કરવાની પણ માન્યતા છે.

કાગડો ન મળે તો કોને શ્રાદ્ધનું ભોજન ખવડાવવું?

શ્રાદ્ધના ભોજનનો એક ભાગ ગાય, કૂતરા અને અન્ય જીવોને અર્પણ કરવાની પરંપરા અનેક ધાર્મિક રીત-રિવાજોમાં જોવા મળે છે. કેટલાક સ્થળોએ પંચબલીની પરંપરા પણ કરવામાં આવે છે. તેમાં દેવતા, ગાય, કૂતરો, કાગડો અને કીડી જેવા જીવો માટે ભોજનનો અંશ કાઢવામાં આવે છે.

તેથી જો કાગડો ભોજન માટે ન આવે તો શ્રદ્ધાપૂર્વક ભોજનનો અંશ ગાય અને કૂતરાને ખવડાવી શકાય છે. સાથે જ ભોજનનો થોડો ભાગ કીડીઓ અથવા અન્ય નાના જીવો માટે પણ રાખી શકાય છે. મુખ્ય બાબત શ્રદ્ધા અને પરંપરા અનુસાર કરવામાં આવતી વિધિ છે.

બ્રાહ્મણ ભોજનનું પણ છે વિશેષ મહત્વ

શ્રાદ્ધ કર્મમાં બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવાની પરંપરા પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, શ્રદ્ધાપૂર્વક બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવી દક્ષિણા આપવાથી પિતૃઓના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી માત્ર કાગડો ભોજન કરવા ન આવ્યો હોય એટલા માટે શ્રાદ્ધ કર્મ અધૂરું માનવું જરૂરી નથી. વિધિ અનુસાર શ્રાદ્ધ પૂર્ણ કરીને બ્રાહ્મણ ભોજન કરાવી શકાય છે અને ગાય, કૂતરા તથા અન્ય જીવો માટે ભોજનનો અંશ કાઢી શકાય છે.

શ્રાદ્ધમાં પંચબલીની શું માન્યતા છે?

ઘણી ધાર્મિક પરંપરાઓમાં શ્રાદ્ધ દરમિયાન પંચબલીનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે. આ પરંપરા હેઠળ દેવતાઓ તેમજ વિવિધ જીવો માટે ભોજનનો અંશ અલગ કાઢીને અર્પણ કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે દેવતા, ગાય, કૂતરો, કાગડો અને કીડી માટે ભોજન અર્પણ કરવાની પરંપરા જણાવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ આ રીતે કરવામાં આવેલ અર્પણ દ્વારા તમામ જીવો પ્રત્યે સન્માન અને કરુણાની ભાવના વ્યક્ત થાય છે. તેથી કાગડો ન આવે તો પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક અન્ય નિર્ધારિત જીવોને ભોજન અર્પણ કરીને શ્રાદ્ધ કર્મ પૂર્ણ કરી શકાય છે.

આ પણ વાંચો: Shardiya Navratri 2026: નવરાત્રિમાં દુર્ગા સપ્તશતીનો પાઠ શા માટે થાય છે? જાણો તેનું ધાર્મિક મહત્વ

(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)