તહેવારોની મોસમ આવતાં જ સિલ્ક સાડીઓની ખરીદીનો ક્રેઝ વધી જતો હોય છે. દિવાળી, કરવા ચોથ, ધનતેરસ કે લગ્નપ્રસંગ માટે મહિલાઓ એવી સાડી પસંદ કરવા ઈચ્છે છે જે વર્ષો સુધી એવી ને એવી જ રહે. કાંજીવરમ, બનારસી કે મૈસુર સિલ્ક સાડીઓની સુંદરતા અદભુત હોય છે. જોકે, બજારમાં મશીનથી બનેલી નકલો અને શુદ્ધતા વિનાના ફેબ્રિકનું પ્રમાણ પણ ઘણું વધી ગયું છે. સાડીની માત્ર ચમક, ભારે ઝરી કે ઊંચી કિંમત જોઈને તે અસલી હોવાનું માની લેવું ભૂલભરેલું છે. ખરીદી કરતી વખતે બોર્ડર, ફેબ્રિક, પલ્લુ અને વણાટ જેવા સંકેતો ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે.

કાંજીવરમ, બનારસી અને મૈસુર સિલ્ક સાડી કેવી રીતે ઓળખવી?

કાંજીવરમ સિલ્ક: આ સાડી તેની મજબૂતાઈ અને પરંપરાગત લુક માટે જાણીતી છે. તેમાં બોર્ડર અને પલ્લુ સાડીના મુખ્ય ભાગ (બોડી) થી અલગ અને સ્પષ્ટ દેખાય છે. મંદિર, મોર, અન્નમ અને રુદ્રાક્ષ જેવી ડિઝાઈન તેની મુખ્ય ઓળખ છે. તેના વણાટની રચના હાથમાં પકડીને તપાસો કે તે વણાટનો ભાગ છે કે માત્ર પ્રિન્ટ. કાંજીવરમ સિલ્ક GI ટેગ ધરાવે છે, તેથી ખરીદતી વખતે પ્રમાણપત્ર અને જાણીતા વિક્રેતા પાસેથી જ ખરીદી કરો.

બનારસી સાડી: બનારસી સાડીની ઓળખ તેની જટિલ બ્રોકેડ અને ઝરી વર્ક છે, જેમાં ફૂલ-છોડ, પાંદડાં, વેલ, જાલ અને કલગા જેવી ભાત હોય છે. અસલી બનારસી વણાટ સમજવા સાડીને ઊંધી ફેરવીને પાછળની બાજુ તપાસો; પરંપરાગત વણાટમાં દોરાઓનો ખાસ વણાટ સ્પષ્ટ દેખાશે.

મૈસુર સિલ્ક: મૈસુર સિલ્કની ઓળખ તેનો એકદમ સોફ્ટ ટચ, સુંવાળી ટેક્ષ્ચર અને સુંદર ડ્રેપિંગ (કાપડનું ફિટિંગ) છે. દરેક મૈસુર સિલ્કમાં ભારે ઝરી હોવી જરૂરી નથી. તેથી ઓછી ઝરી હોય તો પણ તેની સોફ્ટનેસ અને પ્રમાણિકતાના ટેગ દ્વારા તેની ઓળખ થઈ શકે છે.

સાડીની અંદરની બાજુ (પાછળનો ભાગ) જોવી શા માટે જરૂરી છે?

સાડી પસંદ કરતી વખતે માત્ર આગળનો લુક ન જુઓ. સાડીને ઊંધી કરીને બોર્ડર અને પલ્લુના પાછળના દોરાઓનું વણાટ તપાસો. આનાથી ડિઝાઈન કઈ રીતે તૈયાર કરવામાં આવી છે તેનો ખ્યાલ આવે છે. જોકે, આજના સમયમાં આધુનિક મશીનથી પણ ફિનિશિંગ વાળું વણાટ થાય છે, તેથી તેને માત્ર એક સંકેત ગણો, 100% પુરાવો નહીં.

હેન્ડલૂમ અને શુદ્ધ રેશમ (Pure Silk) વચ્ચેનો તફાવત

આ બંને બાબતો અલગ છે. હેન્ડલૂમ એટલે સાડી કઈ પદ્ધતિથી (હાથ વણાટ દ્વારા) બનાવવામાં આવી છે તે, જ્યારે શુદ્ધ રેશમ એટલે તેમાં વપરાયેલા રેશમના રેસાની ગુણવત્તા. તેથી માત્ર વેપારીના કહેવા પર ભરોસો ન રાખતાં તેની વાસ્તવિક ગુણવત્તા ચકાસો.

મોંઘી સાડી ખરીદતા પહેલાં વેપારીને પૂછો 5 સવાલ

સાડી હેન્ડલૂમ છે કે પાવરલૂમ?
આમાં કયા પ્રકારના રેશમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે?
શું સાડી સાથે Silk Mark અથવા અન્ય સત્તાવાર પ્રમાણપત્ર ઉપલબ્ધ છે?
શું આ GI-ઓળખ ધરાવતી પરંપરાગત પ્રોડક્ટ છે?
શું સાડીની વિગતો દર્શાવતું પાકું બિલ મળશે?

ઓનલાઈન ખરીદી કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો

શોપિંગ મોલ કે કોઈ ખાસ દુકાનમાંથી જયારે તમે સાડી ખરીદો ત્યારે ચકાસણી કરો છે. પરંતુ ઓનલાઈન ખરીદીમાં તમે થોડી ભૂલ કરી બેસો છે. જયારે પણ સિલ્ક સાડી ઓનલાઈન ખરીદો ત્યારે  પ્રોડક્ટ ડિસ્ક્રિપ્શન જરૂર વાંચો. સાડીનું ડિસ્ક્રિપ્શન ધ્યાનથી વાંચો.  સાડીનો પ્રકાર કેવો છે તે ચકાસો. ફેબ્રિક કમ્પોઝિશન અને હેન્ડલૂમ સ્પષ્ટ લખેલું છે કે નહીં તે ચકાસો. ઓનલાઈન સાડી સાથે સિલ્ક માર્ક કે સર્ટિફિકેટ મળે છે કે નહીં તે જુઓ. સૌથી વધુ સાડી ખરીદીની રિટર્ન પોલિસી પર ધ્યાન આપો. ખરીદી પહેલાં સરળ રિટર્ન અને એક્સચેન્જ પોલિસી તપાસી લો. "બનારસી સ્ટાઈલ", "કાંજીવરમ લુક" કે "મૈસુર સિલ્ક ફિનિશ" જેવા શબ્દોનો અર્થ ઘણીવાર આર્ટિફિશિયલ કે ડુપ્લિકેટ સાડી હોઈ શકે છે.

સાડીનું પેમેન્ટ કરતાં પહેલાં આ સરળ સ્ટેપ્સ અનુસરો:

કાપડ સ્પર્શ કરો → બોર્ડર ચકાસો → પલ્લુ જુઓ → સાડી ઊંધી કરીને વણાટ તપાસો → બ્રાન્ડ/સિલ્ક ટેગ જુઓ → સર્ટિફિકેટ માંગો → પાકું બિલ મેળવો.