તુલસીનો છોડ લગભગ દરેક ભારતીય ઘરમાં જોવા મળે છે, જેનું ધાર્મિક મહત્વ હોવાની સાથે અનેક ઔષધીય ફાયદા પણ છે. લોકો તેને પોતાના ઘરમાં ઉત્સાહભેર વાવે છે, પરંતુ ઘણીવાર પૂરતું પાણી આપવા છતાં છોડનો વિકાસ અટકી જાય છે, તે નબળો દેખાય છે કે ઝડપથી સૂકાવા લાગે છે. પ્રખ્યાત બાગકામ નિષ્ણાત તરુણ ચોપરાએ ઇન્સ્ટાગ્રામ વિડિયો દ્વારા તુલસીના છોડને ઉગાડવાની અને તેની યોગ્ય સંભાળ રાખવાની સાચી રીતો શેર કરી છે. ચાલો તેના વિશે વિગતવાર જાણીએ.

તુલસીના છોડને ગાઢ બનાવવાની સાચી રીત (કાપણી)

બાગાયતી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, તુલસીના છોડને સુંદર અને ગાઢ રાખવા માટે સમયસર કાપણી (Pruning) કરવી અત્યંત જરૂરી છે. જ્યારે છોડ પર ફૂલ જેવી કળીઓ ઉગવાની શરૂઆત થાય, ત્યારે તેને તરત જ કાપી નાખવી જોઈએ. કળીઓ આવ્યા પછી છોડનો કુદરતી વિકાસ ધીમો પડી જાય છે. તેથી, કળીઓ હટાવવાથી છોડને નવી ડાળીઓ ફૂટવા માટે પ્રોત્સાહન મળે છે.

કુંડા (Pot) ની યોગ્ય પસંદગી અને ડ્રેનેજ સિસ્ટમ

તુલસીના છોડના યોગ્ય વિકાસ માટે તેને યોગ્ય માપના કુંડામાં રોપવું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. નિષ્ણાતોના મતે તુલસીનો છોડ હંમેશાં ઓછામાં ઓછા ૧૨ થી ૧૫ ઇંચ પહોળા કુંડામાં જ વાવવો જોઈએ, કારણ કે નાના કુંડામાં છોડ સારી રીતે વિકાસ પામી શકતો નથી. આ ઉપરાંત, કુંડાના તળિયે યોગ્ય ડ્રેનેજ છિદ્રો હોવા જરૂરી છે જેથી વધારાનું પાણી જમીનમાં જમા ન થાય. જો કુંડામાં પાણી ભરાઈ રહે તો છોડના મૂળ સડવા લાગે છે અને તેનો વિકાસ અટકી જાય છે.

ઉનાળા અને શિયાળામાં તુલસીની વિશેષ સંભાળ

છોડની સંભાળ રાખનાર એક્સપર્ટ કહે છે કે તુલસીના છોડને કાળઝાળ ગરમી અને અતિશય ઠંડી બંનેથી બચાવવો ખૂબ જ જરૂરી છે. ઉનાળાની ঋતુમાં સવારે ૧૧ થી બપોરે ૩ વાગ્યા સુધીના તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશથી છોડને બચાવવા માટે તેને છાંયડાવાળી જગ્યાએ ખસેડી દો. શિયાળાની ઋતુમાં ખાસ કરીને રાત્રિના સમયે તુલસીના છોડને સ્વચ્છ કપડા કે અન્ય કોઈ વસ્તુથી ઢાંકીને રાખો, જેથી વધુ પડતું ઝાકળ કે ઠંડી તેને સૂકવી ન નાખે.

તુલસીના છોડ માટે યોગ્ય ખાતર અને પોષણ

જો તમારો તુલસીનો છોડ ઊંચો થતો હોય પણ ગાઢ ન બનતો હોય કે સારો વિકાસ ન થતો હોય, તો તેને ખાતર આપવું અનિવાર્ય છે. છોડની ઉપરની માટી હળવી કરીને તેમાં ૨ થી ૩ મુઠ્ઠી વર્મીકમ્પોસ્ટ ઉમેરીને માટીમાં ભેળવી દો અને પછી પાણી આપો (૧૨-૧૫ ઇંચના કુંડા માટે આ પ્રમાણ પૂરતું છે). થડની ખૂબ નજીક ખાતર નાખવાનું ટાળો. જમીનને સમૃદ્ધ બનાવવા માટે તમે ગાયનું છાણ પણ ઉમેરી શકો છો, પરંતુ ધ્યાનમાં રાખો કે ક્યારેય તાજું છાણ સીધું કુંડામાં ન નાખવું, કારણ કે તે મૂળને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. માટીની તંદુરસ્તી જાળવવા વર્ષમાં ૨ થી ૩ વખત (ખાસ કરીને ઓક્ટોબર અને ફેબ્રુઆરી-માર્ચ દરમિયાન) ખાતર આપવું શ્રેષ્ઠ છે.

આ પણ વાંચો : Karwa Chauth Special: 7 દિવસમાં ફેસ પર મેળવો પાર્લર જેવો ગ્લો, કરવાચોથ પર ચમકશે ચહેરો