આજના સમયમાં આપણે જે ખોરાક લઈએ છીએ, તેમાં પ્રત્યક્ષ (ઉમેરાયેલી) ખાંડથી લઈને 'છુપાયેલી ખાંડ' (Hidden Sugar) સુધી બધું જ સામેલ હોય છે. ઘણીવાર આપણને ખ્યાલ પણ નથી હોતો કે દિવસ દરમિયાન આપણા શરીરમાં કેટલી મોટી માત્રામાં મીઠાશ પ્રવેશી રહી છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતો વધુ પડતી ખાંડના સેવનને ધીમા ઝેર સમાન ગણાવે છે. તે માત્ર તમારું વજન જ નથી વધારતી, પરંતુ શરીરના મુખ્ય અંગોને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડીને લાંબા ગાળે અસાધ્ય રોગોનું કારણ પણ બને છે.

સમગ્ર મેટાબોલિક સિસ્ટમ અને અંગો પર નકારાત્મક અસર

ઉત્તર પ્રદેશના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગના સિનિયર મેડિકલ ઓફિસર ડૉ. મીરા પાઠકના જણાવ્યા અનુસાર, ખોરાકમાં વધુ પડતી ખાંડ માત્ર કોઈ એક અંગને નહીં, પરંતુ આખી મેટાબોલિક સિસ્ટમ (ચયાપચય પ્રણાલી)ને ડામાડોળ કરે છે. ખાંડનું વધુ પડતું સેવન લીવર, સ્વાદુપિંડ (Pancreas), દાંત, મગજ અને કિડની જેવા મહત્વના અંગો પર સીધી માઠી અસર કરે છે, જેનાથી આગળ જતાં સ્થૂળતા (Obesity), હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.

ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ અને ઇન્સ્યુલિન રજિસ્ટન્સ

જ્યારે આપણે સતત મીઠાઈ કે ખાંડયુક્ત પદાર્થોનું સેવન કરીએ છીએ, ત્યારે લોહીમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધતાં શરીરને વધુ ઇન્સ્યુલિન હોર્મોનની જરૂર પડે છે. વારંવાર આવું થવાથી શરીરના કોષોમાં 'ઇન્સ્યુલિન રજિસ્ટન્સ' (Insulin Resistance) ઊભો થાય છે. સ્વાદુપિંડ પૂરતું કામ કરી શકતું નથી અને પરિણામે વ્યક્તિ ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસનો ભોગ બને છે.

ફેટી લીવર અને દાંતની સડનનું મુખ્ય કારણ

ફેટી લીવર: મગજ અને સ્નાયુઓ દ્વારા વપરાયા પછી બચેલી વધારાની ખાંડને લીવર ચરબીમાં રૂપાંતરિત કરે છે. સતત વધુ ખાંડ ખાવાથી લીવરમાં ફેટ જમા થાય છે, જે 'ફેટી લીવર' (Fatty Liver) ની ગંભીર સમસ્યા નોતરે છે. ગળ્યા ખોરાકના કણો મોંમાં રહેતા બેક્ટેરિયા માટે ઈંધણનું કામ કરે છે. બેક્ટેરિયા વધવાથી એસિડ ઉત્પન્ન થાય છે, જે દાંતના રક્ષણાત્મક પડને નુકસાન પહોંચાડીને કેવિટી અને સડન પેદા કરે છે.

હૃદય અને મગજના કાર્યોમાં અવરોધ

હૃદય પર અસર: શરીરમાં લાંબા સમય સુધી શુગર લેવલ હાઈ રહેવાથી લિપિડ પ્રોફાઈલ અને કોલેસ્ટ્રોલનું સંતુલન બગડે છે. રક્તવાહિનીઓ પર દબાણ આવવાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધે છે.

મગજ અને ક્રેવિંગ: ખાંડ મગજના 'રિવોર્ડ પાથવે' (Reward Pathway) ને સક્રિય કરે છે, જેથી આપણને વારંવાર મીઠું ખાવાનું મન (Craving) થાય છે. આ સિવાય તે મગજમાં બળતરા (Inflammation) અને ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ વધારે છે, જેનાથી યાદશક્તિ નબળી પડવી અને માનસિક ક્ષમતા ઘટવી જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

આહારમાં ખાંડનું પ્રમાણ કેવી રીતે સંતુલિત કરવું?

આપણે જે ખોરાક લઈએ છીએ તેમાં કુદરતી મીઠાશ હોય જ છે, તેથી ઉપરથી ઉમેરેલી કે છુપાયેલી ખાંડથી બચવું જરૂરી છે. પેકેજ્ડ નારિયેળ પાણી, પેકેજ્ડ ફ્રૂટ જ્યુસ, કેરેમેલાઈઝ્ડ બ્રેડ, એનર્જી ડ્રિંક્સ અને પ્રોસેસ્ડ બિસ્કિટમાં મોટી માત્રામાં છુપાયેલી ખાંડ હોય છે. ગ્રોસરી ખરીદતી વખતે પ્રોડક્ટના લેબલ પર 'Added Sugar' ચોક્કસ ચકાસો. ગળ્યા પીણાંને બદલે તાજાં ફળો, તાજું નારિયેળ પાણી અને પાણી પીવાની ટેવ પાડો. સંતુલિત આહાર જ લાંબા આયુષ્ય અને નિરોગી શરીરની ચાવી છે.

આ પણ વાંચો : ફેટી લિવરથી મળશે છુટકારો, આજે જ 7 હેલ્ધી નાસ્તા તમારાં ડાયેટમાં સામેલ કરો

(Disclaimer: આ માહિતી વાચકોને વધારે વિગતો પુરી પાડવા માટે છે અને આ સંદર્ભમાં વધારે જાણકારી મેળવવા માટે આપ તજજ્ઞોનો સંપર્ક સાધી શકશો. )